Xaos və təhsil: təhsilə fərqli yanaşma metodları, yaxud təhsildə «kəpənək effekti» necə yaranır? // Kaos ve eğitim: eğitime farklı yaklaşım yahut eğitimde «kelebek etkisi» nasıl oluşuyor?

Xaos və təhsil: təhsilə fərqli yanaşma metodları, yaxud təhsildə «kəpənək effekti» necə yaranır?
(Mehmet Akif Ersoy Universiteti nümunəsində)
Vesile Akmansoy
Dosent, doctor, Mehmet Akif Ersoy Universiteti, Təhsil Elmləri İnstitutu, Təhsil elmləri mütəxəssisi. Türkiyə. E-mail: vesilecoskun@gmail.com
Annotasiya. Tədqiqatın işçi qrupunu Mehmet Akif Ersoy Universitetinin təhsil, ədəbiyyat və baytarlıq fakültələrindən seçilən və tədris təcrübəsinə malik 30 könüllü müəllim təşkil edir. Araşdırma çərçivəsində əldə edilən xarakterik göstəricilər təsviri təhlil üsulu ilə həll olunmuş və məzmun analizi bir-birinə oxşar müəyyən mövzular çərçivəsində toplanmışdır. Mövzular öncədən formalaşmış təsəvvürdə ümumi qənaətin üzə çıxarılması məqsədi ilə hər bir təklif olunan maddə üçün xüsusi seçilmişdir. Seçilən mövzular nəzarət altında dəqiqləşdirilmiş və tədqiqatın məqsədinə müvafiq surətdə anket sorğuları olaraq qruplaşdırılmışdır. Veri-lənlərin həllində frekans (tezlik) və faiz statistik göstəricilərindən istifadə edilmişdir. İştirakçıların fikirlərini çatdırmaq məqsədilə birbaşa istinadlar göstərilmişdir. Araşdırmanın nəticələrinə görə təhsil təşkilatlarında «kəpənək təsiri»nin izlərinin müşahidə edildiyi, təhsil prosesində kiçik bir ləngimənin gələcəkdə necə böyük problemə səbəb olduğu qeyd edilmişdir. Araşdırmanın nəticələrinə əsaslanaraq təhsil prosesində «kəpənək effekti»nin gələcəyə istiqamətli siqnalları nəzərə alınmaqla ortaya çıxa biləcək problemlərin erkən həlli yollarına işıq tutulmuşdur. Təh-sildə xaosun yaratdığı nizamsızlıq təhsil işçilərini qorxutmamalıdır, əksinə, bu nizamsızlığın yeni bir nizam qurmaq və yeni vəziyyətə uyğunlaşmaq üçün təşkilatlanmaq fürsətinə çevrilməsi mümkün-dür. Xaos nəzəriyyəsi təhsil prosesində praktiki istifadə olunmaq surəti ilə şagirdlərin bilik və bacarıqlarına təsirinin öyrənilməsi zəruri olan bir nəzəriyyədir.
Açar sözlər: Xaos, xaos nəzəriyyəsi, sosial elmlərdə xaos, xaos və təhsil.
DOI: 10.32906/AJES/683.2018.02.17
Məqaləyə istinad: Akmansoy V. (2018) Xaos və təhsil: təhsilə fərqli yanaşma metodları, yaxud təhsildə «kəpənək effekti» necə yaranır?. «Azərbaycan məktəbi». № 3 (684), səh. 37–57
Məqalə tarixçəsi 
Göndərilib: 23.09.2018; Qəbul edilib: 16.10.2018


 Kaos ve eğitim: eğitime farklı yaklaşım yahut eğitimde «kelebek etkisi» nasıl oluşuyor?
(Mehmet Akif Ersoy Universitesi örneği)
Vesile Akmansoy
Dos. Dr. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Uzmanı. Türkiye. E-mail:vesilecoskun@gmail.com
Özet. Bu çalışmadaki temel amaç, psikolojik açıdan sınav kaygısı ve baş etme argümanları ele alınmıştır. Baş etmek kelime anlamı olarak;  bir işi bitirmek, gücü yetmek, hakkından gelmek, yenmek, üstün gelmek ve mücadele etmektir. Sınav ise adayın gerekli çalışmaları yaparak öğrendiği bilginin değerlendirme sürecidir. Bu değerlendirme öğrenilen bilginin değerlendirilmesidir. Bazen kişilikle sınavlardaki başarı ya da başarısızlık birbiriyle karıştırılmaktadır. Çünkü sınav, sınırlı zamandaki bilgi ve beceri düzeyinin ölçülmesidir. Sınavda başarılı olan adaylar, öğrendikleri bilgiyi sınav anında iyi kullananlardır. Başarılı olamayıp, yeterli puanı alamayanlarda varolan bilgiyi sınav anında iyi kullanamayanlardır. Bu süreçte önemli olan adayın kendini değerli görerek, sınavdaki başarısızlığı bir yetersizlik gibi görmemelidir. Bu nedenle başarıyı direkt etkileyen kaygıyla baş edebilmek için bazı stratejilerin bilinmesi ve uygulanması gerekir. Adayın aşırı kaygısı, sınav anında varolan bilgiyi kullanmasına engel olur. Böylece sınav anında zihinsel bir kilitlenmeyle karşı karşıya kalarak, basit bir soruyu bile defalarca okumak zorunda kalmaktadır. Kısaca belirtmek gerekirse, sınav kaygısıyla baş etmek ve kaygı yaratan düşüncelerden kurtularak olumsuz duygular frenlenmelidir. Sınav döneminde günlük çalışmaların engellenmemesi ve sınavda daha iyi bir başarı elde edilmesi için planlı ve programlı çalışılması gerekir. Ancak şunu da unutmamak gerekir; aslında sınav adayda kaygı yaratan bir durum değildir. Aday, sınavı gereğinden fazla gözünde büyüterek, başarılı olamama duygusuyla kaygıyı ortaya çıkartmaktadır. Kaygının bir diğer önemli nedeni ise adayın istediği başarıya ulaşıp ulaşamama endişesiyle birlikte toplumsal çevrenin yüksek beklentisiyle ortaya çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kaos, Kaos Teorisi, Sosyal Bilimlerde Kaos, Kaos ve Eğitim.
DOI: 10.32906/AJES/683.2018.02.17
Makaleden alıntı: Akmansoy V. (2018) Kaos ve eğitim: eğitime farklı yaklaşım yahut eğitimde «kelebek etkisi» nasıl oluşuyor? «Azərbaycan məktəbi». № 3 (684), səh. 37–57
Makale Tarihçesi
Gönderim Tarihi: 23.09.2018; Kabul Tarihi: 16.10.2018
 
Chaos and education: different approach to education or how does ‘butterfly effect’ in education?
(Mehmet Akif Ersoy University example)
Vesile Akmansoy 
Mehmet Akif Ersoy University, Institute of Educational Sciences, Specialist in Educational Sciences. Turkey. E-mail: vesilecoskun@gmail.com
Abstract. This research’s working group consists of 30 faculty members achieved according to willingness and having experience of teaching within Mehmet Akif Ersoy University Faculties of Education, Science and Literature, Veterinary. As a part of study, acquired qualitative data tested with descriptive analysis method with content analysis. Themes, to reach general view, were given under for each discourse question after controlling and becoming definite. For testing data, frequency and percentage statistical technics were used. It is given direct take of attendee views.
According to findings, butterfly effect is seen in education organizations and a small failure in education process is effective to make up a bigger failure. Based upon research results, butterfly effect showing rewarding signals should be taken into consideration to get early solutions for probable problems. Disorder formed by chaos in education should be used as chance for a new order and adaptation. Chaos theory is a must to apply in education systems with its reflections.
Keywords: Chaos, Chaos Theory, Chaos In Social Sciences, Chaos and Education.
DOI: 10.32906/AJES/683.2018.02.17
To cite this article: 
Akmansoy V. (2018) Chaos and education: different approach to education or how does ‘butterfly effect’ in education. Azerbaijan Journal of Educational Studies. Vol. 684, Issue III, pp. 37–57
Article history
Received: 23.09.2018; Accepted: 16.10.2018
Back to Top